**1. Định nghĩa và cách tiếp cận**
- Trước khi phân tích bất kỳ mối quan hệ nào, cần nhận diện các yếu tố độc lập: chức năng, nguồn gốc, cơ chế tác động và mục đích tổ chức.
**2. Bản chất quan hệ Đảng – Nhà nước**
- Quan hệ giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước là mối quan hệ giữa một tổ chức chính trị và bộ máy công quyền.
- Đảng là tổ chức của một bộ phận dân cư, không phải toàn thể dân cư; không có trường hợp nào một đảng có toàn bộ dân cư là đảng viên.
**3. Định hướng và mục tiêu của Đảng**
- Đảng Cộng sản Việt Nam không có tham vọng biến toàn bộ dân cư thành đảng viên, nhưng luôn mở rộng điều kiện, khuyến khích ngày càng nhiều người tham gia.
**4. Sự khác biệt giữa “cá thể” chính trị và công quyền**
- Đảng là thực thể chính trị thuần túy; Nhà nước là thực thể công quyền thực thụ, chịu trách nhiệm quản lý trực tiếp.
**5. Quan điểm được khẳng định trong các văn kiện**
- Trong Đại hội Đảng XI, các quyết định nhấn mạnh: “Đảng cầm quyền, nhà nước quản lý (trực tiếp); Đảng không thay thế nhà nước.”
